Cześć! W tym artykule jak najprościej się da wyjaśnię Ci, gdzie leży różnica między przeniesieniem praw autorskich a udzieleniem licencji. Dowiesz się, kiedy korzystniejszym dla Ciebie rozwiązaniem będzie przeniesienie praw, a kiedy wystarczy umowa licencyjna. Zaczynamy!
Żeby zrozumieć różnicę między tymi pojęciami, trzeba zajrzeć do Rozdziału 5 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. To znaczy – właściwie Ty już nie musisz tam zaglądać, bo zrobiłam to za Ciebie (wielokrotnie).
Dobra, to o co chodzi?
Umowa o przeniesienie praw autorskich majątkowych – czyli konkret
Umowa przenosząca prawa autorskie to największy i najpoważniejszy w skutkach krok, jaki możesz zrobić w kontekście Twoich autorskich praw majątkowych. Dużo mówi tu sama nazwa – dosłownie przenosisz część swoich praw, dotyczących określonych w umowie aspektów, czyli pól eksploatacji, na inną osobę.
Co to może oznaczać?
Już „na chłopski rozum” widzisz, że skoro coś komuś oddajesz, to sam tego nie masz ☺. Przeniesienie autorskich praw majątkowych powoduje, że twórca przestaje nimi dysponować w zakresie objętym umową.
Taka umowa:
- musi być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności, czyli jeśli nie zachowasz wymaganej formy, przeniesienie praw nie będzie skuteczne;
- może dotyczyć utworu już istniejącego, ale także takiego, który dopiero powstanie. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, przeniesienie praw następuje z chwilą przyjęcia utworu;
- może określać wprost moment, kiedy Twoje prawa przechodzą na ich nowego właściciela;
- może przewidywać nieodpłatne przeniesienie praw. Jeśli jednak z umowy nie wynika, że przeniesienie ma być nieodpłatne, twórcy przysługuje wynagrodzenie.
Jeśli chcesz szerzej sprawdzić dostępne formy podpisania dokumentu, zobacz też, jak podpisać umowę.
Czy to zawsze musi być oddzielny papier?
Czyli umowa o dzieło, umowa sprzedaży, umowa zlecenia, umowa B2B a przeniesienie autorskich praw majątkowych.
Odpowiadając na pytanie z tytułu – nie, nie musi! Przeniesienie praw autorskich może być też elementem innej umowy, np. umowy o dzieło, umowy zlecenia albo innego dokumentu regulującego współpracę.
Umowa licencyjna – czyli bez przesady, hold your horses!
W tej umowie Ty jako twórca jesteś licencjodawcą, a druga jej strona – licencjobiorcą.
W przypadku umowy licencyjnej autorskie prawa majątkowe zostają u Ciebie – nikomu ich nie oddajesz. Ta umowa po prostu uprawnia inną osobę, czyli licencjobiorcę, do korzystania z Twojego utworu w określonym w umowie zakresie, na konkretnych polach eksploatacji.
Jeśli chcesz dokładniej porównać oba rozwiązania, przeczytaj też, czym różni się licencja od przeniesienia praw autorskich.
Rodzaje licencji – masz dwie opcje
Co tu jest ważne? Żeby określić, czy licencjobiorca będzie miał możliwość udzielenia dalszych licencji, tzw. sublicencji, czyli czy jest dla Ciebie OK, żeby on to pozwolenie przekazał dalej.
Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, licencjobiorca nie może udzielić dalszej licencji.
Możemy umówić się na dwa rodzaje licencji:
- licencję wyłączną – upoważniasz do korzystania z utworu jeden podmiot w określonym zakresie. Ta opcja może być korzystna dla licencjobiorcy z biznesowego punktu widzenia, ponieważ zapewnia mu wyłączność na ustalonych polach eksploatacji. Możliwe jest też ustalenie, że w czasie trwania licencji nawet Ty jako twórca nie będziesz korzystać z utworu w danym zakresie;
- licencję niewyłączną – ta opcja pozwala na równoczesne udzielenie licencji na ten sam utwór w tym samym zakresie kilku różnym podmiotom.
Czy muszę podpisać papierową wersję?
Podobnie jak w przypadku umowy przenoszącej prawa, umowa licencji wyłącznej wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Umowę licencji niewyłącznej można natomiast zawrzeć w innej formie, o ile przepisy albo ustalenia stron nie wymagają czegoś więcej.
Umowa licencji też nie musi być oddzielnym dokumentem – spokojnie może stanowić element umowy zlecenia albo umowy o dzieło.
Na jaki czas mogę zawrzeć tę umowę? Czas trwania umowy licencji
Licencja może być udzielona:
- na czas określony,
- na czas nieokreślony.
Jeżeli umowa nie określa czasu trwania licencji, przepisy przewidują co do zasady okres pięciu lat na terytorium państwa, w którym licencjobiorca ma siedzibę albo miejsce zamieszkania.
Jeżeli licencja została udzielona na czas określony, po upływie ustalonego okresu licencjobiorca traci uprawnienie do korzystania z utworu w zakresie objętym licencją.
W przypadku licencji udzielonej na czas nieokreślony można ją wypowiedzieć zgodnie z zasadami określonymi w umowie. Jeśli umowa nie wskazuje terminu wypowiedzenia, zastosowanie mają zasady ustawowe.
Uwaga! Jeżeli licencja została udzielona na okres dłuższy niż 5 lat, po upływie pięciu lat uważa się ją za udzieloną na czas nieoznaczony.
Dobra, o co mi chodzi z tymi polami eksploatacji?
O dziwo, nic z rolnictwem ☺.
Pola eksploatacji to konkretne sposoby korzystania z utworu. Pozwalają określić w umowie, w jaki sposób druga strona może z niego korzystać. Przykłady to m.in. zwielokrotnianie, rozpowszechnianie, publikowanie czy publiczne udostępnianie.
Ich precyzyjne i poprawne określenie jest kluczowe dla skutecznego działania umowy w praktyce – ustawa zaznacza, że zakres udzielanych uprawnień odnosi się do tych pól eksploatacji, które zostały wyraźnie wskazane w umowie. Jest to istotne zarówno w przypadku umowy przeniesienia praw autorskich, jak i w przypadku licencji.
Jeśli ten temat nadal brzmi trochę abstrakcyjnie, sprawdź dokładnie, czym są pola eksploatacji i jak poprawnie wpisać je do dokumentu.
Jak to często bywa w dokumentach, zdecydowanie łatwiej ustalić w głowie, na co chcielibyśmy się zgodzić, a trudniej znaleźć na to odpowiednie określenie w umowie.
Z mojego doświadczenia jako adwokat dla biznesu online w SNADNO wynika, że to właśnie poprawne określenie pól eksploatacji jest jednym z najbardziej problematycznych elementów w praktyce.
Dlatego czasem lepiej skorzystać z profesjonalnej pomocy przy sporządzaniu umów i nie pluć sobie później w brodę, że coś poszło inaczej, niż chcieliśmy.
Podsumowanie
Przeniesienie autorskich praw majątkowych i licencja to dwa różne sposoby uregulowania korzystania z utworu. Przy przeniesieniu praw twórca przekazuje prawa majątkowe w zakresie określonym w umowie. Przy licencji prawa pozostają przy twórcy, a druga strona otrzymuje możliwość korzystania z utworu na ustalonych zasadach.
Jeśli masz dodatkowe pytania dotyczące umowy przeniesienia praw autorskich lub umowy licencyjnej, śmiało napisz do mnie maila na adres [email protected].
Do usłyszenia!
