Barter to forma współpracy, którą najczęściej możemy spotkać wśród influencerów lub początkujących artystów i freelancerów. Z założenia wydaje się dość łatwym i wygodnym sposobem wymiany usług, jednak warto pamiętać, że jest to również rodzaj umowy, którą warto spisać, a przede wszystkim dobrze przemyśleć, aby nie okazało się, że pracowałaś „za darmo” i jeszcze utraciłaś kontrolę nad sposobem wykorzystania swoich dzieł.
Jeżeli ustalenia dotyczące barteru zawierasz na odległość, warto też wiedzieć, jak podpisać umowę.
W tym artykule wyjaśnię Ci:
- czym dokładnie jest barter,
- jakie są różnice między barterem a klasyczną umową o dzieło czy zlecenie,
- jakie błędy najczęściej popełniają w tym zakresie freelancerzy,
- jak w ramach barteru zadbać o zabezpieczenie praw autorskich,
- jak prawidłowo oznaczać barter zgodnie z wytycznymi UOKiK.
Co to jest barter i czym różni się od umowy o dzieło czy zlecenie?
Tłumacząc to najprościej – barter to umowa, w której dwie strony wymieniają się usługami lub produktami zamiast przeprowadzać transakcję pieniężną.
Na przykład: influencer otrzymuje w paczce od producenta kosmetyki, a w zamian tworzy materiał promujący produkt i publikuje reklamę na swoim koncie w social mediach.
Zasadnicza różnica pomiędzy barterem a klasycznym rozliczeniem umowy zlecenia czy umowy o dzieło sprowadza się do braku zapłaty w pieniądzu. Jest to wymiana produkt za usługę lub usługa za usługę.
Jeśli taka współpraca odbywa się między przedsiębiorcami, warto również zwrócić uwagę na zasady dotyczące umów B2B.
Najczęstsze błędy popełniane przez freelancerów w umowach barterowych
1. Brak doprecyzowania zakresu usług
W umowach barterowych bardzo często nie zostaje jasno określony zakres świadczenia usług, co może powodować spory i nieporozumienia. Umowa powinna od początku określać w sposób jasny i precyzyjny, co wchodzi w zakres świadczeń obu stron, np. liczba postów, stories, reelsów, a także czy będą to materiały tekstowe, graficzne czy video.
2. Przenoszenie autorskich praw majątkowych w zamian za produkt o niskiej wartości
Freelancerzy często decydują się na przeniesienie autorskich praw majątkowych do stworzonych przez siebie materiałów w zamian za produkty lub usługi o znacznie niższej wartości niż realna wartość tych praw. W wielu sytuacjach warto rozważyć skorzystanie z licencji na wykorzystanie materiałów na potrzeby promocji produktu, w ograniczonym i z góry określonym zakresie.
3. Brak ustalenia miejsca i formy wykorzystania materiałów
Bez jasnych zapisów w umowie dotyczących tego, gdzie i jak klient może wykorzystać stworzone przez Ciebie materiały, może dojść do sytuacji, w której utracisz kontrolę nad sposobem wykorzystywania swoich dzieł przez drugą stronę.
Kwestia ta powinna być uregulowana w umowie tak, aby jasno wyznaczyć granice dozwolonego wykorzystania, np. poprzez wskazanie platform, sposobów wykorzystania czy okresu, w jakim możliwe będzie korzystanie z efektów Twojej twórczości w ramach podjętej współpracy.
4. Brak postanowień dotyczących jakości oraz formy świadczenia usług
Zarówno w przypadku barteru, jak i innych umów, warto szczegółowo określić jakość oraz formę materiałów, jakie mają być dostarczone. Niezdefiniowanie standardów jakościowych może prowadzić do sytuacji, w której klient będzie niezadowolony z efektu, pomimo że w Twojej ocenie wszystko było w porządku.
Praktyczne tipy – jak się zabezpieczyć i o co zadbać?
1. Precyzyjnie opisz zakres prac w barterze
Wszystkie szczegóły dotyczące zakresu współpracy powinny być jasno określone w umowie. Przede wszystkim zadbaj o określenie, jakie materiały zostaną utworzone – stories, posty, reelsy, grafiki czy teksty – w jakiej ilości i jakie mają spełniać wymagania jakościowe.
2. Rozważ udzielenie licencji zamiast przenoszenia autorskich praw majątkowych
Zamiast przenosić w ramach barteru autorskie prawa majątkowe, warto rozważyć udzielenie licencji ograniczonej do konkretnego celu, np. wykorzystania materiałów w social mediach przez określony czas związany z konkretną kampanią reklamową, np. 6 miesięcy. Dzięki temu możesz zachować większą kontrolę nad swoimi dziełami i możliwością ich wykorzystania w przyszłości.
3. Określ wartość świadczeń
Barter, jak każda umowa, wymaga jasnego określenia, co każda strona otrzymuje w zamian. Warto wskazać w umowie wartość produktu lub usługi będącej przedmiotem wymiany. Pozwala to obu stronom jasno określić wartość wzajemnych świadczeń i ograniczyć ryzyko późniejszych nieporozumień.
4. Oznacz barter zgodnie z wytycznymi UOKiK
Jeżeli influencer w ramach współpracy otrzymuje produkt lub usługę w zamian za promocję w mediach społecznościowych, uzyskuje korzyść materialną, a publikacja powinna zostać oznaczona jako materiał reklamowy.
- Jednoznaczne oznaczenie reklamy – materiał powinien być oznaczony w sposób czytelny i zrozumiały, np. jako „reklama”, „materiał reklamowy” lub „współpraca reklamowa”. Warto również jasno wskazać promowaną markę.
- Dwupoziomowe oznaczenie – UOKiK rekomenduje wykorzystanie funkcjonalności platformy służącej do oznaczania treści komercyjnych oraz dodatkowe oznaczenie materiału we własnym zakresie, np. w opisie posta lub reelsa.
Podsumowanie
Barter jest popularną i stosunkowo prostą formą współpracy, ale jak każda umowa wymaga odrobiny uwagi oraz świadomości konsekwencji, jakie się z nią wiążą. Dobrym rozwiązaniem jest wypracowanie standardowego wzoru umowy barterowej, który pozwoli Ci za każdym razem sprawdzić, czy najważniejsze elementy współpracy zostały odpowiednio zabezpieczone.
Jeśli potrzebujesz dokumentu dopasowanego do zasad takiej współpracy, możesz skorzystać z pomocy przy sporządzaniu umów.
Jeśli potrzebujesz wsparcia adwokata dla biznesu online, zapraszam do kontaktu!
