Sezon ślubny w pełni a Tobie jako fotografowi brakuje wolnych dni bez wykonywania sesji zdjęciowych? To świetnie, jednak uważaj, aby w natłoku zleceń nie umknął Ci ważny szczegół dotyczący możliwości publikacji wykonanych przez Ciebie zdjęć ślubnych w mediach społecznościowych oraz możliwości umieszczenia wykonanych przez Ciebie zdjęć ślubnych
w portfolio.
O tym, że wizerunek podlega ochronie już na pewno wiesz, dlatego w tym artykule pokaże Ci jak zabezpieczyć się jako fotograf w kontekście prawa do wizerunku osób znajdujących się na wykonanych zdjęciach ślubnych.
Dzięki lekturze tego wpisu dowiesz się:
- czy jako fotograf ślubny możesz wrzucić zdjęcia z wesela do portfolio,
- kiedy potrzebna będzie zgoda na publikację zdjęć, a kiedy możesz legalnie działać bez niej.
Czy fotograf potrzebuje zgody na publikację zdjęć ślubnych?
Odpowiedź nie powinna nikogo zdziwić- co do zasady tak, z małym zastrzeżeniem, o którym powiem Ci w dalszej części tego artykułu.
W tym miejscu jako fotograf możesz się zastanawiać, że coś jest nie tak- skoro Ty jesteś autorem zdjęć, jest to Twój utwór to możesz nim rozporządzać w dowolny sposób, w tym decydować o tym czy, kiedy, jak i komu udostępnisz efekty Twojej pracy. Otóż nie do końca. W tej sytuacji monopolowi fotografa jako autora wychodzi na spotkanie absolutnie kluczowa kwestia jaką jest prawo do wizerunku.
Komu przysługują prawa autorskie do zdjęć ślubnych?
Prawa autorskie do fotografii przysługują autorowi, w tym przypadku fotografowi. O tym, że fotografie stanowią utwór w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim
i prawach pokrewnych, już na pewno wiesz. Jednak samo posiadanie praw autorskich do wykonanych zdjęć ślubnych nie upoważnia Cię do ich publikacji, np. w Twoich mediach społecznościowych – w szczególności, jeśli na zdjęciach utrwalasz wizerunek innych osób.
Czym jest prawo do wizerunku?
Najprościej ujmując prawo do wizerunku to prawo do decydowania o tym, czy i w jaki sposób nasz wizerunek może być rozpowszechniany.
Prawo autorskie a prawo do wizerunku
Jak już ustaliliśmy, Tobie jako fotografowi przysługują prawa autorskie do wykonanych zdjęć ślubnych, a osobom, których wizerunek znajduje się na wykonanych przez Ciebie zdjęciach przysługuje prawo do wizerunku. Teoretycznie znajdujemy się w sytuacji bez wyjścia, jednak istnieje praktyczne rozwiązanie tego problemu w postaci zgody na wykorzystanie wizerunku.
Czym jest zgoda na wykorzystanie wizerunku?
Zgoda na wykorzystanie wizerunku jest niczym innym jak oświadczeniem złożonym przez osobę, której wizerunek utrwalono na fotografii, uprawniającym inną osobę, np. Fotografa, do wykorzystania tej fotografii w sposób wskazany w tej zgodzie. Przykładowo zgoda na wykorzystanie wizerunku może obejmować zamieszczenie zdjęć z sesji ślubnej w Twoich mediach społecznościowych lub w Twoim portfolio.
Czy zgoda na wykorzystanie wizerunku musi być zawarta w umowie
z fotografem?
Oczywiście, w idealnej sytuacji najlepiej jest, aby zgoda na wykorzystanie wizerunku stanowiła element umowy zawartej przez fotografa z parą młodą. Jeśli Twoja umowa nie zawiera takiego postanowienia to też jest jakby w porządku- zgoda na wykorzystanie wizerunku może stanowić również odrębny dokument, np. załącznik do zawieranej przez Ciebie umowy. Co więcej zgoda nie musi być wyrażona w momencie podpisania umowy- możesz nadrobić uzyskanie zgody od pary młodej na wykorzystanie wizerunku również później.
Niezwykle istotne jest jednak to, aby ta zgoda została w ogóle wyrażona (i to w odpowiedniej formie) w odpowiednim czasie, tj. przed opublikowaniem przez Ciebie zdjęć ślubnych lub przed zamieszczeniem ich w Twoim portfolio.
Co powinna zawierać zgoda na wykorzystanie wizerunku?
Zgoda na wykorzystanie wizerunku powinna zawierać przede wszystkim:
- dane osoby, której wizerunek będzie wykorzystywany oraz Twoje dane,
- zakres w jakim wizerunek będzie wykorzystywany, np. zamieszczenie w portfolio, publikacja w mediach społecznościowych,
- czas obowiązywania zezwolenia- pamiętaj, zgoda na wykorzystanie wizerunku może być udzielona na czas nieokreślony lub określony,
- odpłatność lub nieodpłatność udzielenia zgody.
Samodzielne przygotowanie takiej zgody nie jest trudne. Dobrze, aby zgoda była możliwie najbardziej szczegółowa, szczególnie w zakresie pól eksploatacji. Jednak, jeśli w ferworze sesji ślubnych i obróbki zdjęć nie masz głowy do zastanawiania się nad sporządzeniem zgody na wykorzystanie wizerunku to chętnie Ci pomogę. Śmiało napisz do mnie i działaj spokojnie i legalnie.
Kiedy fotograf może opublikować zdjęcie bez zgody na wykorzystanie wizerunku?
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych w art. 81 ust. 2 wskazuje konkretne sytuacje, w których nie jest wymagana zgoda na rozpowszechnienie wizerunku. To jest właśnie to małe zastrzeżenie, o którym pisałam na początku.
W jakich sytuacjach nie jest wymagana zgoda na publikacje zdjęć?
Po pierwsze, gdy na fotografii znajdują się osoby powszechnie znane, o ile ich wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych.
Praktyczny przykład
Wyobraź sobie, że wśród gości weselnych na przyjęciu znajduje się sławna piosenkarka. Założmy, że jest ona osobą towarzyszącą innego gościa weselnego. Jako fotograf nie możesz wykonać jej kilkunastu zdjęć, na których w kadrze widnieje tylko ona i udostępnić tych zdjęć bez zgody tej osoby. Jednak, gdyby ta sama piosenkarka występowała wraz z zespołem jako “atrakcja weselna” to ta reguła nie znajdzie zastosowania.
Po drugie, gdy na fotografii znajduje się osoba stanowiąca jedynie szczegół całości takiej jak np. publiczna impreza. Co ważne, nie ma sztywnego limitu liczby osób, od którego jest konieczne uzyskanie zgody na publikację wizerunku- to zależy od kontekstu sytuacji i sposobu przedstawienia tych osób na zdjęciu.
Praktyczny przykład
Wykonujesz grupowe zdjęcie pary młodej z gośćmi weselnymi przed salą weselną. Na zdjęciu widać twarze kilkudziesięciu osób, ale poza parą młodą żadna konkretna osoba nie jest wyeksponowana. W takiej sytuacji nie musisz odbierać zgody indywidualnie od każdego z gości- wystarczy zgoda pary młodej. Jednak, jeśli wśród tańczących ludzi na parkiecie skoncentrujesz ujęcie wyłącznie na jednej parze to przed publikacją takiego zdjęcia warto poprosić ich o zgodę.
Po trzecie, gdy zdjęcie nie pozwala na zidentyfikowanie osoby, która się na nim znajduje.
Praktyczny przykład
Wykonujesz sesję ślubną pary młodej, jednym z ujęć, które wykonujesz obejmuje wyłącznie dłonie panny młodej, w których trzyma ona bukiet ślubny. W takiej sytuacji możesz bez zgody panny młodej opublikować to konkretne zdjęcie bądź zamieścić je w swoim portfolio bez naruszenia prawa do wizerunku innej osoby.
Czy fotograf może umieścić zdjęcia z sesji ślubnej w portfolio albo opublikować w mediach społecznościowych?
Zasadniczo tak, ale jeśli na zdjęciach utrwalony został wizerunek osób, np. pary młodej to koniecznym jest, aby para młoda wyraziła zgodę na rozpowszechnienie swojego wizerunku poprzez umieszczenie zdjęć w portfolio fotografa bądź przez publikację w mediach społecznościowych.
Możesz się zastanawiać co, gdy na zdjęciu znajduje się grupa osób, np. w przypadku sfotografowania gości weselnych bawiących się na parkiecie. Wtedy korzystamy z wyjątku,
o którym wspominałam wyżej dotyczącego grupowych zdjęć.
Podsumowanie – kiedy fotograf musi mieć zgoda na wykorzystanie wizerunku?
Mam nadzieję, że kwestie zależności na linii fotograf a prawo do wizerunku i związanych z tym zawiłości prawnych nie mają już przed Tobą tajemnic.
Aby jednak utrwalić sobie najważniejsze kwestie łap krótkie, praktyczne podsumowanie:
- zgoda na wykorzystanie wizerunku powinna być zawarta najlepiej w formie pisemnej,
- fotograf nie narusza prawa do wizerunku publikując zdjęcia ślubne nieobejmujące wizerunku konkretnej osoby, np. poprzez publikację ujęcia bukietu ślubnego czy butonierki,
- fotograf musi mieć zgodę na publikację zdjęć ślubnych i zamieszczenie ich w swoim portfolio, o ile fotografie obejmują ujęcia pary młodej w postaci np. portretu z sesji ślubnej bądź zdjęcia z pierwszego tańca.
Jeśli masz jeszcze jakieś pytania – wiesz gdzie mnie znaleźć 😊
